Bệnh lang ben: Chẩn đoán và điều trị

Bệnh lang ben thường gây tổn thương trên da chủ yếu ở vị trí 1/2 phía trên thân người như mặt, cổ, lưng, ngực...; hiếm gặp ở đùi chân và cẳng chân.

Bệnh lang ben(pityriasis versicolor) do loại nấm Malassezia furfur, còn gọi là nấm Pityrosporum ovale gây nên. Bình thường nấm Malassezia furfur sống hoại sinh trên da người, lây nhiễm từ người này sang người khác trực tiếp hoặc gián tiếp qua khăn lau, giường chiếu...

Nấm gây bệnh khi có các điều kiện thuận lợi như đổ mồ hôi nhiều, xoa kem có chất béo trên da, tăng cortisone máu... Ngoài ra, bệnh còn có vai trò của yếu tố di truyền.

Ngoài bệnh lang ben thường hay gặp, loại nấm Malassezia furfur cũng có thể gây bệnh viêm nang lông (pityriasis folliculitis), viêm da tăng tiết bã (seborrhoeic dermatitis), gầu (dandruff); đôi khi chúng xâm nhập vào máu gây nên nhiễm nấm máu.

Bệnh lang ben thường gây tổn thương trên da chủ yếu ở vị trí 1/2 phía trên thân người như mặt, cổ, lưng, ngực...; hiếm gặp ở đùi chân và cẳng chân. Nấm ngăn cản sự hấp thu tia cực tím trong ánh sáng mặt trời nên càng ra nắng, phần da lành của người bệnh càng bị sẫm màu, nơi tổn thương càng nổi rõ

Nơi da bị nhiễm nấm thường có những mảng da đổi màu, ranh giới rõ, có thể có màu trắng, hồng, vàng hoặc nâu phụ thuộc vào sắc tố da bình thường, sự tiếp xúc ánh sáng mặt trời và mức độ bệnh. Tổn thương trên da thường xếp thành từng đám, có vảy.

Khi ra nắng tiếp xúc với ánh sáng mặt trời hoặc khi có mồ hôi đổ ra sẽ gây ngứa ngáy, râm ran khó chịu, có cảm giác như kim đâm. Bệnh lang ben thường hay gặp ở lứa tuổi từ 15-17 nên còn được gọi là bệnh lang lớn. Bệnh này cũng có thể gặp ở trẻ em và cả người già

1. Chẩn đoán nấm lang ben dựa vào.

- Vị trí: cổ và cánh tay, ngực, lưng. Chủ yếu 1/2 phía trên.

- Tổn thương cơ bản: Dát trắng (có khi dát hồng hoặc hơi nâu, thẫm màu) như bèo tấm hình tròn vài mm đường kính, khu trú lỗ chân lông dần dần liên kết với nhau thành màng lớn, hình vằn vèo như bản đồ, 10-20-30 cm đường kính.

Nhìn kỹ thấy có giới hạn rõ hơi gờ cao trên mặt da, cao hơi bong ít vảy cám ( khi đi nắng ửng đỏ, gồ cao, ngứa râm ran).

- Triệu chứng cơ năng: Ngứa râm ran sau khi đi nắng hay ngồi chỗ nóng ra mồ hôi.

- Soi cấy nấm dương tính (khó làm).

- Chẩn đoán bệnh lang ben đơn giản bằng cách chiếu đèn Wood lên da, chỗ da bị tổn thương sẽ phát huỳnh quang màu vàng xanh lá cây nhạt. Có thể xét nghiệm trực tiếp bằng cách soi trực tiếp vảy da trong dung dịch KOH 20% hay xanh methylene sẽ thấy những tế bào nấm men tròn với kích thước tới 8µm và những sợi nấm ngắn với kích thước từ 2,5 - 4µm, cong, ít phân nhánh. Đôi khi gặp những tế bào nấm hình ovale, hình trụ, kích thước từ 1,5 - 2,5µm x 3 - 3,5µm xếp thành từng đám.

2. Chẩn đoán phân biệt:

- Phong vô định dát trắng, mất cảm giác, teo cơ đầu chi, thần kinh trụ, hông kheo ngoài có khi sưng to.

Tìm trực khuẩn Hansen.

- Vẩy phán hồng Gibert: ở 1/2 người phía trên, đám đỏ hồng to nhỏ khác nhau, đám mẹ 2-4 cách mạng, các đám con 5mm-1cm màu hồng, vàng nghệ giới hạn rõ, bờ có diềm vẩy, giữa xu hướng hơi hõm, nhăn.

- Bạch biến (Vitiligo)

Dát màu trắng hồng, nhẵn 1-5-7 cm đường kính, một hoặc vài đám ở mặt, thân mình hoặc tay chân, xung quanh rìa đám hơi thâm (tăng nhiễm sắc).

3. Điều trị

Bôi một trong các thuốc sau:

- Sáng cồn ASA. Chiều mỡ Benzosali. 15-20 ngày.

- Hoặc Mỡ Clotrimazol 1% 2 lần /ngày trong 20 ngày.

- Kem Lamisil bôi trong 1 lần từ 1-2 tuần.

- Uống Ketoconazol 200mg 2 viên / ngày x2 -4 tuần.

Màu sắc da sẽ trở về bình thường với thời gian chậm trong nhiều tháng sau khi đã điều trị hết nấm gây bệnh. Bệnh lang ben do nấm thường hay tái phát, vì vậy có thể cần điều trị dự phòng khi có chỉ định của bác sĩ.

Benh.vn