Y trung Bách ngộ ca

Bệnh phát có trọng tâm trọng điểm

Ba nguyên nhân diễn biến trăm đường

Kỹ càng tỷ mỷ suy lường

Chữa bệnh tìm gốc tỏ tường nguyên nhân

 

Việc sai lầm thuốc thang trăm mối

Sách liền tay miệng nói hoang mang

Trước tiên kiểm điểm nhà lang

Rõ ràng ta thấy một ban sai lầm

  

Bệnh phát có trọng tâm trọng điểm

Ba nguyên nhân diễn biến trăm đường

Kỹ càng tỷ mỷ suy lường

Chữa bệnh tìm gốc tỏ tường nguyên nhân

Học sách mạch bản thân chưa hiểu

Cũng phù trầm nói phiếu ba hoa

Nhớ lời biển thuớc dậy ta

Như rừng, như biển thực là khó thay

Biết vận khí tháng ngày thời tiết

Chủ khách giao, hàn nhiệt chia phân

Trời sáu khí đất năm vần

Nghênh, thừa, sinh khắc chia phân rõ ràng.

Mười hai kinh nhà lang chưa thuộc

Sự tuần hoàn, xuôi, ngược chưa thông

Mập mờ chữa chạy lung tung

Tà từ dương phận, thuận dòng vào âm

Dụng phương thang phù trầm chưa đúng

Chứng nhiệt hàn lúng túng chưa phân

Hàn ôn công bổ sử phương

Ta nên thận trọng tỏ tường thực hư

Vị cay đắng quá ư công phạt

Nếu quy kinh sai lạc thành nguy

Dẫn đường báo sứ tuỳ nghi

Việc sai muôn dậm hào ly biến thành

Chất lượng thuốc, bệnh tình xứng đáng

Phép quân thần cân lạng trọng khinh

Nhỏ to quyền biến ở mình

Ví không xứng đáng, bệnh tình không lui

Quá liều lượng cũng sai nghiêm trọng

Chữa được Hàn, thì nóng phát ngay

Thuốc dùng đúng mức mới hay

Nhiệt Hàn chớ có quá tay sai lầm

Bệnh truyền kinh, sưu lầm gốc ngọn

Ngọn, gốc chia, tiêu bản, kịp thì

Kíp chữa ngọn, không hoãn trì.

Biến, thường, cấp, hoãn, tuỳ nghi liệu dùng

Chứng giả tượng, phải thông, phải thuộc

Chế dương quang, dùng thuốc tư âm

Ai ơi chân giả, chớ nhầm

Tráng hoả, âm thầm mây lan

Lẽ thừa chế lại bàn cho kỹ

Sách linh lan, huyền bí sưu tầm

Kinh văn cang cực hại âm

Chế cang trừ hại, phương tầm dưỡng sinh

Sách trường sa: lục kinh Hàn nhiệt

Nhiệt kiêm Hàn, bí quyết tài năng

Học Trọng pháp chớ nệ phương

Thổ nghi áp dụng biến thường ở ta

Chứng thường có chính tà, phức tạp

Bài bổ trung, thấu đạt là hay

Hỏi ai sáng chế bài này?

Nghìn năm lợi lạc nhớ thầy Đông Viên

Phép dùng thuốc ta nên quyết đoán

Bệnh lao kiên, giải cảm được sao

Ví không quyết đoán được cao

Thuốc nhẹ, bệnh nặng lẽ nào khỏi cho

Nếu công phá phải lo bồi dưỡng

Nguyên khí hư, chuyển hướng sau này

Nếu không ngồi chịu bó tay

Kiêm công, kiêm bổ, làm thầy liệu chi

Xem mạch lượng hào ly chi tiết

Bệnh truyền kinh mới biết phòng ngừa

Cao tay, nổi tiếng, danh sư

Chữa bệnh chưa phát, phương thư lưu truyền

Thầy thuốc giỏi như thuyền vững lái

Gặp ba đào chớ ngại không lo

Ví mình cố chấp bo bo

Gặp cơn sóng gió, đắm đò như chơi

Bệnh chưa rõ thì thôi không chữa

Bảo bệnh nhân tìm chỗ thuốc thang

Đừng câu miễn cưỡng làm càn

Hại nhân tính mệnh hoàn toàn là sai

Dùng cứu châm, đúng thời sâu cạn

Chích nhọt ung chớ phạm điều này

Cứu cách tỏi phép rất hay

Đầu mặt cấm cứu điều này chớ quên

Đạo làm thuốc phải nên giúp đỡ

Người quả côi đói khổ nghèo nàn

Sẵn sàng giúp đỡ thuốc thang

Noi theo hiền thánh, mở đường hiếu sinh

Đối đồng nghiệp cậy mình tài giỏi

Khi họp bàn tranh cãi khoe khôn

Chẳng ai đàm đạo ôn tồn

Lấy ai mở rộng trí khôn cho mình

Khi chữa bệnh thực tình cứ nói

Bao bệnh nhân, chữa khỏi mau mau

Để lâu bệnh nhiễm vào sâu

Thầy hay, thuốc giỏi, lắc đầu bó tay

Người uống thuốc cũng hay sai phạm

Giấu bệnh mình chẳng dám kể ra

Tài như Biển thước, Hoa đà

Cũng chưa biết hết nữa là hậu nho

Có nhiều người muốn cho mau khỏi

Thuốc vài thang đã đổi sang ngay

Đổi đi, đổi lại nhiều thầy

Bệnh thêm trầm trọng khó thay vãn hồi

Khi bốc thuốc nhớ lời dạy bảo

Lúc đói no chỉ đạo phương thang

Lạnh thuốc nóng, nóng thuốc Hàn

Thuốc hay người bệnh uống càn không hay

Bệnh thất tình việc này cấm kỵ

Hay giận hờn, uất bí thương can

Khắc tỳ mắt ngủ kém ăn

Lấy lời nghĩa lý khuyên răn giải phiền

Có lắm bệnh, lưu niên uất ức

Dò hỏi xem thất trực điều chi

Nói nhiều tổn khí thương tỳ

Khuyên người bớt nói, tức thì bệnh lui

Bảo bệnh nhân đồng thời phòng bệnh

Tránh gió sương thời lệnh bốn mùa

Trẻ thơ, ốm, yếu, già nua

Bệnh hay phát lại, nhân hư thừa hành

Ví như thể quách thành chưa vững

Giặc cướp vào chịu đựng được sao

Vệ sinh phòng bệnh đề cao

Trị bệnh phòng bệnh trước sau hoàn toàn

Bệnh mới khỏi ăn càn tái phát

Thức ăn nên đạm bạc dung hoà

Ăn tiết độ, ở phòng xa

Chăn màn sạch sẽ cửa nhà phong quang

Phạm phòng dục tai ương không nhỏ

Mới ốm xong là có thể nguy

Biết điều ăn ở cách ly

Khuyên ai hiếu sắc chớ đi đường cùng

Nhỡ mắc phải ngộ phong thượng mã

Cấp cứu ngay đừng quá hoang mang

Bớt mồm lay động tâm can

Nằm yên đừng để xóm làng đến đông

Đừng mê hoặc miệng đồng bóng thánh

Lại đổ cho tại bệnh tà ma

Người đời tỉnh ngộ mau ra

Kỳ Hoàng chính đạo quỷ tà gian phi

Cũng lắm lúc nhiều khi trái thuốc

Tại cả y lẫn dược đôi đường

Y thời sử dụng trái phương

Dược thì thuốc giả, gian thương hoành hành

Hoặc sao tẩm chưa tinh, chưa thạo

Thầy lang thì chỉ đạo buông trôi

Bài một nẻo, thuốc một nơi

Làm thầy làm thuốc, kịp thời xét suy

Ví như sâm, thiên chi tiểu vĩ

Tán đóng chai, khí vị mất dần

Khi dùng chẳng đủ đồng cân

Lấy gì phối hợp quân thân tá nghi

Làm như thế lỗi kia ai chịu

Tính mệnh người, đau yếu vì ai

Đến người sắc thuốc cũng sai

Nước không trong sạch, tanh hôi nhiễm vào

Đun quá lửa, đề trào mất thuốc

Khí vị bay có được toàn chăng

Phí của cải, uổng tài năng

Y trung bách ngộ hỏi rằng có không?

Làm thầy thuốc đề phòng hơn nữa

Giúp cho đời và chữa bệnh nhân

Mười phân vẹn cả mười phân

Khang ninh phúc thọ, hưởng xuân lâu dài.

 

Nguồn: Sách y học tâm ngộ

Lương y: Phùng Đức Hậu dịch

 

adv-content
Các bài viết liên quan