Siêu âm là xét nghiệm hình ảnh đầu tay khi chức năng thận suy giảm. Siêu âm giúp trả lời ba câu hỏi chính: có tắc nghẽn đường tiểu (thận ứ nước) cần giải quyết không, suy thận là cấp hay đã mạn tính lâu ngày, và có bất thường cấu trúc như sỏi, nang, khối u không. Thận nhỏ, tăng âm, mất phân biệt vỏ – tủy thường gợi ý bệnh thận mạn.
Mục lục
Vì sao cần siêu âm khi bị suy thận?
Suy thận được chẩn đoán chủ yếu bằng xét nghiệm máu (creatinin, mức lọc cầu thận) và nước tiểu. Siêu âm bổ sung thông tin về hình thái thận. Một tổng quan cho biết siêu âm và Doppler giúp chẩn đoán xác định nguyên nhân trong chưa đến một nửa số ca bệnh thận mạn, do nhiều bệnh có hình ảnh giống nhau. Tuy vậy siêu âm vẫn hữu ích để theo dõi tiến triển và sàng lọc người có nguy cơ (1).
Kích thước và hình ảnh thận bình thường
| Đặc điểm | Thận bình thường ở người lớn | Gợi ý bất thường |
|---|---|---|
| Chiều dài | Khoảng 10–12 cm, hai bên chênh nhau dưới 2 cm | Dưới 9 cm hoặc hai bên chênh nhiều |
| Độ hồi âm vỏ thận | Bằng hoặc thấp hơn gan, lách | Sáng hơn gan (tăng âm) |
| Ranh giới vỏ – tủy | Rõ | Mờ, mất phân biệt |
| Đài bể thận | Không giãn | Giãn: thận ứ nước |
Kích thước thận còn phụ thuộc tuổi, chiều cao và cân nặng, vì vậy bác sĩ luôn đọc kết quả cùng với bệnh cảnh cụ thể.
Suy thận cấp trên siêu âm
- Thận ứ nước: đài bể thận giãn do tắc nghẽn ở niệu quản, bàng quang hoặc tuyến tiền liệt. Đây là nguyên nhân có thể điều trị được, giải quyết sớm giúp chức năng thận hồi phục.
- Thận kích thước bình thường hoặc hơi to, vỏ thận có thể sưng nề trong viêm thận cấp hoặc hoại tử ống thận cấp.
- Bàng quang căng to sau khi đi tiểu gợi ý bí tiểu, thường gặp ở nam giới lớn tuổi phì đại tuyến tiền liệt.
Một nghiên cứu trên gần 1.000 người bệnh nằm viện bị suy thận cấp cho thấy khoảng 10% có thận ứ nước và khoảng 3% cần can thiệp. Ở nhóm nguy cơ thấp (không có tiền sử ứ nước, nhiễm khuẩn tiểu tái diễn hay dấu hiệu tắc nghẽn, và có nguyên nhân rõ như dùng thuốc độc với thận, suy tim, mất nước), tỷ lệ thận ứ nước chỉ khoảng 3% (2). Cách phân tầng nguy cơ này đã được kiểm chứng lại ở một bệnh viện khác (3).
Suy thận mạn trên siêu âm
- Hai thận nhỏ, vỏ thận mỏng, tăng âm, mất phân biệt vỏ – tủy.
- Nhiều nang to hai bên: gợi ý bệnh thận đa nang di truyền.
- Một thận nhỏ một bên: có thể do hẹp động mạch thận hoặc di chứng nhiễm khuẩn.
- Sỏi thận, sẹo vỏ thận do viêm thận bể thận tái diễn.
Lưu ý: bệnh thận do đái tháo đường, bệnh thận dạng bột hoặc bệnh thận đa nang có thể cho thận kích thước bình thường hoặc to dù chức năng đã suy giảm nhiều.
Sau siêu âm có thể cần làm thêm gì?
- Xét nghiệm máu và nước tiểu: creatinin, mức lọc cầu thận ước tính, protein niệu.
- Siêu âm Doppler mạch thận khi nghi hẹp động mạch thận.
- Chụp CT hoặc cộng hưởng từ khi cần đánh giá khối u, sỏi phức tạp.
- Sinh thiết thận trong một số bệnh cầu thận, khi thận chưa teo nhỏ.
Khi nào cần đi khám ngay?
- Tiểu rất ít hoặc không tiểu được trong nhiều giờ.
- Phù mặt, phù chân tăng nhanh, khó thở.
- Đau hông lưng dữ dội kèm sốt, rét run.
- Buồn nôn, lú lẫn, mệt lả ở người đã biết có bệnh thận.
Câu hỏi thường gặp
Siêu âm thận có cần nhịn ăn không?
Thường không cần. Nên uống nước để bàng quang đầy vừa phải nếu bác sĩ cần xem cả bàng quang.
Kết quả ghi “tăng âm vỏ thận” có nghĩa là suy thận?
Gợi ý có tổn thương nhu mô thận, nhưng cần kết hợp xét nghiệm máu và nước tiểu mới kết luận được.
Thận teo nhỏ có hồi phục được không?
Thận đã teo nhỏ thường là tổn thương lâu dài. Điều trị nhằm làm chậm tiến triển và kiểm soát biến chứng.
Tài liệu tham khảo
- Meola M, Samoni S, Petrucci I. Imaging in chronic kidney disease. Contrib Nephrol. 2016;188:69-80. PMID 27170301. https://doi.org/10.1159/000445469
- Licurse A, Kim MC, Dziura J, et al. Renal ultrasonography in the evaluation of acute kidney injury: developing a risk stratification framework. Arch Intern Med. 2010;170(21):1900-7. PMID 21098348. https://doi.org/10.1001/archinternmed.2010.419
- Ip IK, Silveira PC, Alper EC, et al. External validation of risk stratification strategy in the use of renal ultrasonography in the evaluation of acute kidney injury. J Hosp Med. 2016;11(11):763-767. PMID 27186959. https://doi.org/10.1002/jhm.2598
Người biên soạn: Ban biên tập Benh.vn · Ngày cập nhật: 20/11/2026
Thông tin trong bài chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.













