Nguy cơ tiềm ẩn với triệu chứng nhìn mờ thoáng qua

Nhìn mờ thoáng qua không hiếm gặp trong thăm khám mắt hàng ngày. Nó chứa đựng những nguy cơ tiềm ẩn của mù lòa và đôi khi là sinh mạng. 

 

Nhìn mờ thoáng qua không hiếm gặp trong thăm khám mắt hàng ngày. Nó chứa đựng những nguy cơ tiềm ẩn của mù lòa và đôi khi là sinh mạng. Điều chớ trêu là khi bệnh nhân đến với bác sĩ thì nhìn mờ thoáng qua chỉ là những kỷ niệm trong quá khứ. Rất ít những tổn thương thực thể được phát hiện. Tuy vậy nếu biết lắng nghe, gợi mở cho bệnh nhân kể lại trải nghiệm nhìn mờ các bác sĩ sẽ phát hiện ra những manh mối quan trọng cho chẩn đoán. Trên hết các bác sĩ phải có vốn hiểu biết về nhãn khoa thần kinh đủ để thấy nhìn mờ thoáng qua không hể “ thoảng qua”, nó có thể rất nguy hiểm đối với người bệnh.

 

Nhìn mờ thoáng qua được định nghĩa là hiện tượng mất một phần hay toàn bộ trường nhìn (thị trường) ở một hoặc cả hai mắt, kéo dài dưới 24h, không có qui luật rõ ràng và thường không liên tục. Do tính thất thường của nó cả các bác sĩ mắt và thần kinh đều cho rằng nhìn mờ thoáng qua liên quan đến gián đoạn tuần hoàn tới mắt, não, đôi khi cả hai.

 

 

Các nguyên nhân gây ra tắc mạch tạm thời có thể do bệnh lý của thành mạch, bệnh của van tim, dòng tuần hoàn lẫn các chất dạng hạt (tiêm chích ma túy tổng hợp, tai biến của tiêm truyền, tai biến của chụp mạch hay can thiệp mạch). Vùng vỏ não đảm trách thị giác thuộc thùy chẩm cũng rất nhạy cảm với việc tuần hoàn bị gián đoạn. Do vậy, tăng huyết áp, tăng độ nhớt của máu, viêm mạch máu đều có thể gây nên nhìn mờ thoáng qua.

 

Bên cạnh đó chúng ta không thể quên một hội chứng rất nổi tiếng trong y khoa- hội chứng Migrain: hay xảy ra trên bệnh nhân nữ trẻ, có yếu tố gia đình, đau nửa đầu kèm theo buồn nôn và giảm thị lực thóang qua kéo dài khỏang 15-20 phút, có những dấu hiệu báo trước cơn đau đầu là ám điểm nhấp nháy và nghẹt mũi. Migrain được qui kết là do viêm hay co thắt mạch não do dị ứng.  Tình trạng tăng áp lực nội sọ hay tăng áp lực máu lên đầu thị thần kinh gây ra triệu chứng phù gai, đều có thể gây ra mất thị trường thóang qua. Nó giải thích bệnh nhân tăng huyết áp, tăng áp lực nội sọ, u não đều có triệu chứng nhìn mờ thoáng qua nếu chúng ta khai thác tiền sử kỹ càng.

 

Các bác sĩ cũng không nên quên nhìn mờ thoáng qua còn có thể do thiếu máu. Rất nhiều bệnh nhân nữ, tuổi dậy thì bị thiếu máu thiếu sắt. Các phụ nữ tuổi trung niên hay bị thiểu năng tuần hoàn não, các bệnh lý huyết học làm tăng độ nhớt của máu làm tăng khả năng tạo huyết khối cũng như tình trạng thiếu máu não...đa phần trong số họ sẽ đến phòng khám vì nhìn mờ thóang qua. Thị thần kinh kém nuôi dưỡng hoặc bị chèn ép đều gây nên nhìn mờ thoáng qua mà nguyên nhân sâu xa là tai biến mạch máu não, viêm não - màng não, u hoặc dị dạng mạch não, chấn thương. Các co thắt hay nhồi máu của động mạch mắt và động mạch trung tâm võng mạc có đặc điểm chung là không có đau nhức, mất thị lực trong vài phút, không có ám điểm nhấp nháy. Soi đáy mắt chúng ta sẽ thấy hệ động mạch co nhỏ, tĩnh mạch giãn, nhiều ổ nhồi máu trên võng mạc, thiếu máu đầu thị thần kinh. Các nguyên nhân khả dĩ gây tắc mạch không thể bỏ qua khi bệnh nhân than phiền về nhìn mờ thoáng qua là vữa xơ động mạch, các bệnh lý van tim, viêm nội tâm mạc và u nhày tâm nhĩ.

 

Với bệnh nhân cao tuổi có vữa xơ động mạch thì cách mô tả về nhìn mờ thoáng qua sau đây là khá phổ biến: tình trạng mù thóang qua khoảng 5-15 phút, cảm giác có màn che chiều từ trên xuống dưới hoặc ngược lại, mờ ở ngoại vi xâm lấn vào trung tâm, kèm theo đau nửa đầu, nếu có đau nhức mắt thì chỉ diễn ra trong vài phút.

 

Rộng ra nữa thì các bệnh nhân mất nước cấp, có bệnh lý tim mạch, sau mổ tim, phù phổi, sau đẻ ...đều có thể than phiền về nhìn mờ thoáng qua.

 

Một số bệnh lý nhãn khoa như u hốc mắt, Drusen gai thị, bong và co kéo dịch kính đều có thể gây nhìn mờ thoáng qua từ vài phút đến vài giờ.

 

Điều đáng ngạc nhiên là bệnh viêm động mạch thái dương (bệnh Horton), hẹp động mạch cảnh 2 nguyên nhân phổ biến gây tắc mạch não và động mạch mắt ở các nước phương Tây, thủ phạm của nhìn mờ thoáng qua, thì ở nước ta lại có vẻ ít gặp cho dù chưa có nghiên cứu cụ thể.

 

Nhìn mờ thóang qua chỉ là một hiện tượng thường gặp nhưng để tìm ra bản chất và nguyên nhân lại rất phức tạp. Với bệnh nhân trẻ hơn 40 tuổi cần ưu tiên phát hiện các bệnh lý về huyết khối và vữa xơ động mạch, Nhưng với bệnh nhân trên 40 tuổi thì lại không có gợi ý nào hoặc có thể hiểu là mọi thứ đều có thể là nguyên nhân. Dù sao với thời đại của thuốc chống đông, thuốc tim mạch, phẫu thuật và can thiệp mạch máu tiến bộ không ngừng thì tiên lượng sống và chức năng của các bệnh nhân có nhìn mờ thoáng qua đã được cải thiện đáng kể, đồng nghĩa với nhìn mờ thoáng qua hiếm khi trở thành nhìn mờ vĩnh viễn.

 

Ths. Bs Hoàng Cương - Bệnh viện Mắt Trung ương

 

 

Các bài viết liên quan